ویژگی های خبرنگار(1)

در مباحث گذشته مطالبی در مورد چگونگی گردآوری ، تدوین و تنظیم خبر و اخبار ورزشی بیان شد. اکنون می خواهیم بدانیم خبرنگارانی که در پی کسب اطلاعات از رویدادها و تنظیم و تولید خبرمی روند باید چه ویژگی هایی داشته باشند .

 در مورد حرفه  خبرنگاری چه می دانید؟ خبرنگار باید چه توانایی هایی داشته باشد؟ آیا همه ی خصوصیات خبرنگاران موفق ، اکتسابی است؟ راه ها ی موفقیت در این شغل چیست و چه کارهایی باید انجام دهیم تا خبرنگاری موفق شویم؟

 از خبرنگار و وظایفی که برعهده دارد تعاریف گوناگونی بیان شده است. در یک تعریف از خبرنگار گفته شده است " خبرنگار کسی است که با اتکا به ذوق و استعداد شخصی ، پس از گذراندن دوره تخصصی و همچنین با توجه به مسوولیت اجتماعی که این حرفه بر عهده ی او واگذار کرده، وظیفه ی کسب، تهیه، جمع آوری و تنظیم اخبار و ارسال آن را برعهده دارد. ( روزنامه نگاری نوین ، دکتر نعیم بدیعی)

تعاریف دیگری هم در مورد خبرنگار، ویژگی ها و وظایف او بیان شده است. از جمله آن که خبرنگار جوینده ی حقیقت است و با استفاده از استعدادهای ذاتی و تسلط حرفه ای سعی دارد واقعیت را به تصویر بکشد. او کشف واقعیت و اطلاع رسانی به مردم را وظیفه ی خود می داند.

خبرنگار به طور مداوم در مسیر خبر قرار دارد و در پی کسب اطلاع از اخبار و جریانات روز برای خود و تکمیل  بانک اطلاعات شخصی خویش است  و سعی می کند با استفاده از معلومات عمومی خود جویای علت هایی باشد که معلول آن به صورت آسیب های اجتماعی و فردی در جامعه بروز کرده است.

 خبرنگار گوش و چشم مردم است و سعی دارد با قدرت تفکر و سرعت انتقال سریع خود ، مردم را در جریان مسایل روز قرار دهد .

 خبرنگار دارای شم خبری است و با داشتن ذوق و استعداد خبرنگاری، کنجکاوی، تیزبینی و نکته سنجی و ضریب هوشی بیش از هوشمندی متوسط جامعه، وظایف خود را به انجام می رساند.

 با آنچه گفته شد می توان ویژگی های خبرنگار را به دو دسته تقسیم کرد.

1 - ویژگی های فردی

2- توانایی های حرفه ای و تخصصی

اکنون هریک از این دو ویژگی را مورد بررسی بیشتر قرار می دهیم .

1-   ویژگی های فردی

مهم ترین ویژگی های فردی خبرنگار را می توان این چنین برشمرد:

کنجکاوی – خبرنگار فردی کنجکاو و پیگیر با انگیزه هایی قوی برای یافتن علل و عوامل رویداد ها و فرایندهای مختلف است. فردی که به سادگی از کنار رویدادها و وقایع گوناگون عبور می کند و علاقه ای به دانستن علت وقوع و دلایل بروز حوادث از خود نشان نمی دهد ، نه قادر به  یافتن سوژه های جالب و با ارزش خواهد شد و نه می تواند چنین سوژه هایی را بپروراند.

تیز بینی و نکته سنجی– از دیگر خصوصیات یک خبرنگار اخبار ورزشی تیزبینی  و نکته سنجی است . گاهی یک سخن ساده یا یک رویداد معمولی، سرنخ هایی  به دست می دهد که به تولید گزارشی جذاب و خواندنی می انجامد، به شرطی که در اختیار خبرنگاری تیزبین و نکته سنج قرار گیرد.

خبرنگار باید دارای ضریب هوشی بالاتر از متوسط جامعه باشد. از تیز بینی و نکته سنجی و درک مناسب ارزش های خبری به عنوان شم خبری نیز یاد می شود.

سرعت انتقال–سرعت انتقال عامل مهمی در موفقیت خبرنگار محسوب می شود . این توانایی به درک بهتر و سریع تر از موضوعات مهم می انجامد و در گردآوری اطلاعات ، طرح سوالات دقیق و عمیق وجمع بندی منطقی آنها تاثیرگذار است.

فردی که از سرعت انتقال مطلوبی برخوردار است می تواند از پیوند دادن سریع یافته های خود به نکات جدیدی دست یابد و سوژه های خبری تازه ای را فراهم کند.

 ادامه این مبحث و سایر خصوصیات خبرنگاران را در بخش بعدی بخوانید.

مهارت های حرفه ای خبرنگار

ویژگی های خبرنگار حرفه ای برای اطلاع رسانی به شکل مطلوب و بهینه عبارتند از:

1-   داشتن شم خبری:

کسی که در حرفه خبرنگاری  جدیدترین اخبار ورزشی فعالیت دارد باید "شم خبری" داشته باشد و درک کند که چه موضوع یا رویدادی خبر و دارای ارزش خبری است. به نکاتی توجه کند و رویدادهای ظریف و کوچکی را در بخش های مختلف جامعه ببیند که شاید دیگران آن را نمی بینند و یا به آن بی توجه هستند. نگاه حرفه ای خبرنگاران به رویدادهای روزمره و عادی، می تواند سوژه های بکر و تازه برای رسانه ها و اخبار جذاب برای  مخاطبان فراهم کند.

گرچه عده ای بر این باورند که شم خبری ذاتی است ولی یک خبرنگار می تواند با دقت، تمرین و تکرار، مهارت خود را تقویت کند و به اصطلاح خبر را استشمام کند.

2- آشنایی با نگارش و تنظیم خبر:

خبرنویسی مهارت‌ خاصی نیاز دارد که منحصر به جمع‌آورى مطلب نمى‌شود بلکه هنر نگارش و تنظیم مطلب، خبر را جذاب و خواندنی می کند. خبرنگار باید برای نگارش و بیان معناى واقعى خبر به بهترین شکل خود، توانایى کاربرد صحیح کلمات و عبارات و رعایت ترتیب و تقدم آنها را داشته باشد. آشنایی لازم با نگارش خبر، خبرنگار را در نوشتن مطالب مناسب که نیازهای مخاطب را برطرف کند، یاری می‌دهد. نگارش درست و بدون غلط، رعایت زبان معیار و ایجاز در جمله بندی ها، مهارتی مهم برای خبرنگار موفق است. همچنین خبرنگار باید برای نگارش خبر بار معنایی و روانی کلمات و واژه ها را بداند و با مطالعه بیشتر دامنه واژه هایش را گسترده کند.

3-   داشتن اطلاعات عمومی:

خبرنگار حرفه ای علاوه برتوانایی تهیه و نگارش خبر، باید سطح اطلاعات عمومی خود را افزایش دهد به اندازه ای که بتواند در فرآیند تهیه خبر از سوژه های مختلف، مطالب را درک و به خوبی به مخاطب ارائه کند. مطالعه مستمر در زمینه های مختلف و پشتوانه علمی، قدرت مانور خبرنگار را در نگارش و تنظیم خبر بیشتر می کند.

خبرنگار حرفه ای با گروه های مختلف اجتماعی بطور مستقیم و غیرمستقیم ارتباط دارد. برای مثال یک خبرنگار برای پوشش خبری همایش های علمی و یا مصاحبه با شخصیت های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و... باید درباره موضوعات مورد بحث اطلاع کافی داشته باشد تا بتواند خبر خوب و جذابی تهیه و بخش های مهم آن را برجسته کند.

امروزه رسانه ها برای ارتقای سطح حرفه ای خود، خبرنگاران را برای حوزه های مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، ورزشی و... تربیت می کنند تا آنها بتوانند خبرهای حوزه خود را بطور تخصصی پوشش دهند.

4-   ساده نویسی:

 یکی دیگر ویژگی های مهم خبرنگار موفق، نگارش ساده خبر یا ساده نویسی است.اگر خبرنگاری برای رسانه های تخصصی مانند نشریات حقوقی، پزشکی، مهندسی که مخاطب خاص دارد، مطالب خبری تهیه می کند، می تواند واژه ها و عبارات تخصصی همان رشته را به کار برد. اما برای تهیه اخبار در رسانه های همگانی که مخاطب آن اقشار مختلف جامعه هستند خبرنگار باید خبر را ساده بنویسد تا برای عامه مردم اعم از باسواد و کم سواد قابل درک باشد.

 5-   حرکت در مسیر خبر:

خبرنگار باید مسیر و راه های خبرگیری و زمان مناسب آن را تشخیص دهد و بتواند به خوبی در جریان رویدادها قرار گیرد. خبرنگاری موفق است که بداند خبر درست را از کجا به دست آورد، راه های سریع رسیدن به خبر چیست و همواره خود را برای تهیه خبر آماده کند. برخی وقایع و رویدادهای خبری از پیش تعیین شده هستند و خبرنگار زمان وقوع آن را می داند اما رویدادهایی است که احتمال وقوع آن ها می رود و خبرنگار با بهره گیری از تجربه و قریحه ی خود باید در مسیر رویداد قرار گیرد و خبر خود را به دست بیاورد.

6-   ارتباط با مردم:

اساس کار خبرنگاری مردم هستند؛ بنابراین خبرنگاران باید پیوسته با مردم در ارتباط  باشند تا با آگاهی از نیازها، احساسات، دیدگاه ها و خواسته های عموم افراد جامعه، آنها را  بطور مطلوب در رسانه ها بازتاب دهند.همچنین مردم می توانند به منبعی برای خبرنگار و سوژه یابی خبر تبدیل شوند. به همین علت لازم است خبرنگار همواره ارتباط خود را با همه اقشار مردم حفظ کند.

7-   مهارت ارتباطی:

خبرنگارانی که راحت تر بتوانند با همه گروه های اجتماعی ارتباط برقرار کنند، معمولا شانس بیشتری برای کشف حقایق دارند. خبرنگار باید بتواند خود را با صحنه هایی همچون تصادف، زلزله، سیل، آتش سوزی، جشن‌های ملی و مذهبی، مراسم ویژه، جنگ،راهپیمایی‌ها و... وفق دهد و مرتبط کند. همچنین بتواند با افراد مختلف اعم از کودک، نوجوان، جوان، پیر، کارگر و کارمند، هنرمند، قهرمان، دانشمند و یا اشخاصی با ویژگی های مثبت و منفی ارتباط برقرار کند. او باید بتواند با کودک خردسالی که تازه به مدرسه وارد شده است، گفت وگو کند و هم با پیرزن ۹۰ ساله‌ای که در خانه سالمندان دوران سخت زندگی خود را سپری می‌کند، همکلام شود. بنابراین مهارت‌هاى ارتباطى شرط لازم و اساسى براى تهیه خبر است و بدون آن خبرنگار با مشکل مواجه مى‌شود.

8-   سرعت عمل:

زمان در خبرنگاری و تهیه خبر و جدیدترین اخبار ورزشی اهمیت بسیاری دارد و خبرنگار باید در اولین فرصت با دریافت اطلاعات لازم از منابع معتبر، خبر خود را تهیه، تنظیم و منتشر کند. سرعت عمل در تصمیم گیری و انتقال سریع خبر، از ویژگی های اساسی خبرنویسی است. اهمیت اطلاع رسانی، نیاز مخاطبان به دانستن سریع و بموقع اخبار و اطلاعات برای اتخاذ تصمیم درست و نیز توان رقابت با دیگر رسانه ها بر ضرورت سرعت عمل در خبررسانی افزوده است.

همچنین خبرنگار باید توانایی استفاده از تجهیزات پیشرفته روز را داشته باشد تا از رقیبان عقب نیفتاده و به سرعت عمل او در اطلاع رسانی کمک کند.

یک خبرنگار باید بداند که خبر کهنه برای مخاطبان جذابیتی ندارد امّا صحت خبر نباید فدای سرعت عمل شود.

خبرنگار کیست؟

خبرنگار، کسی است که پس از گذراندن دوره آموزش تخصصی، با اتکا به ذوق و استعداد شخصی و استفاده از منابع خبری، وظیفه ی تهیه خبر، مصاحبه، گزارش و سایر متون خبری از رویدادها را به عهده دارد. دامنه فعالیت های خبرنگار به وسعت دنیای پیرامون اوست. خبرنگار در مورد هرآنچه که جنبه خبری داشته باشد، خبر و گزارش تهیه می کند؛ در مورد حوادث، موضوعات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، ورزشی و غیره.

حرفه ی خبرنگاری و اخبار ورزشی، ابزار و اهرم مؤثر برای پیشبرد اهداف دست اندرکاران رسانه هاست. از این رو تربیت و آموزش خبرنگار ماهر ازاهداف اصلی رسانه های خبری است و اهمیت بسیاری دارد زیرا خبرنگاران مهم ترین منابع تأمین کننده اخبار جذاب و دست اول هستند.دستیابی به خبر، کاری آسان نیست بنابر این خبرنگار که وظیفه گردآوری اطلاعات و تهیه خبر از رویدادها را به عهده دارد باید از سه  ویژگی استعداد و خصوصیات ذاتی، مهارت های حرفه ای و مهارت های اخلاقی برخوردار باشد.

استعداد و خصوصیات ذاتی

کسی که می خواهد خبرنگاری را به عنوان حرفه ی خود انتخاب کند باید از خصوصیاتی شخصی و ذاتی برخوردار باشد.

مهمترین عاملی که موجب گرایش افراد به حرفه پرهیجان خبرنگاری می شود داشتن ذوق و استعداد درفعالیت های رسانه ای است. افراد علاقه مند پس ازگذراندن دوره های آموزش خبرنگاری و آشنایی با سختی ها و واقعیت های این حرفه، می توانند ذوق و استعداد فردی خود را در این عرصه به شکوفایی برسانند. همین ذوق و استعداد می تواند باعث روند رو به رشد و موفقیت افراد در حرفه خبرنگاری شود.

برون گرایی و داشتن قدرت برقراری ارتباط با محیط پیرامون از نخستین ویژگی های فردی برای خبرنگاری است.

خبرنگار باید فردی کنجکاو و پیگیر با انگیزه ای قوی برای یافتن علل و عوامل وقوع رویدادها باشد. فردی که بسادگی از کنار رویدادها و حوادث بگذرد و علاقه ای به دانستن علت وقوع آن ها نشان ندهد قادر به یافتن سوژه های جالب و نو نخواهد بود.

تیزبینی و نکته سنجی از دیگر خصوصیات گزارشگر و خبرنگار خوب محسوب می شود. خبرنگار بسادگی از کنار آنچه می بیند و می شنود عبور نمی کند. چه بسا یک موضوع به ظاهر عادی ، نکات مهمی در پشت خود داشته باشد. گاه یک سخن ساده  یا یک رویداد معمولی سرنخ هایی به دست می دهد که می تواند گزارشی جذاب و خواندنی را تولید کند.

سرعت انتقال سریع نیز از دیگر خصوصیات فردی است که داشتن آن برای خبرنگاران  و اخبار ورزشی الزامی است. این خصوصیت به یافتن و درک موضوعات مهم می انجامد و در گردآوری اطلاعات ، طرح سوالات دقیق و عمیق در حین مصاحبه تاثیر گذار است .

صبوری هم از دیگر ویژگی هایی است که لازمه کار خبرنگاری بخصوص برای تهیه گزارش های تحقیقی است.    

خبر و رویداد

خبر تازه‌ترین رویدادی است که برای گروه زیادی از مردم جذابیت داشته باشد.

خبر گزارش از واقعیت‌هاست. اما هر واقعیتی را نمی‌توان خبر نامید.

خبر پیامی است که احتمال صحت و سقم در آن وجود دارد.

اصولاً هر اتفاقی که در اطراف ما رخ می‌دهد می‌تواند یک خبر و اخبار ورزشی  باشد نکته قابل توجه اینجاست که رسانه‌ها اخبار را از میان رویدادها و اتفاقات روزمره انتخاب می‌کنند و این انتخاب، وظیفه خبرنگار است.

مهم‌ترین موضوعی که خبرنگاران را در انتخاب خبر از میان رویدادها یاری می‌کند «ارزش‌های خبری» است.

ارزش‌های خبری

تصور کنید در طی روز چند اتفاق برای شما افتاده باشد شما وقتی به خانه می‌رسید کدام یک از این اتفاقات را برای خانواده خود تعریف می‌کنیدحال با هم ارزش‌های خبری را مرور می‌کنیم. یادتان باشد هیچ وقت این ارزش‌ها را فراموش نکنید.

1ـ دربرگیری (Impact)

اولین ارزش جهت انتخاب یک اتفاق به عنوان خبر دربرگیری است یعنی اینکه آن اتفاق برای تعداد فراوانی از افراد جامعه قابل توجه باشد مثل نتیجه انتخابات

2ـ شهرت (prominency / Fame)

ارزش بعدی «شهرت» است به این ترتیب هر اتفاقی که پیرامون یک فرد مشهور رخ بدهد ارزش خبر شدن دارد

3ـ درگیری، کشمکش و برخورد (conflict)

هر اتفاقی که در آن درگیری، برخورد، جنگ، سرقت و جنایت وجود داشته باشد ارزش خبر شدن دارد. درگیری به شکل‌های مختلف ممکن است رخ دهد که به برخی از آنها اشاره می‌کنیم

الف ـ برخورد انسان با انسان مثل دعواها و کتک‌کاری‌های بین دو نفر یا دو گروه.

ب ـ برخورد انسان با طبیعت مثل بلاهای طبیعی از قبیل سیل، طوفان و زلزله.

4ـ استثنا و شگفتی (oddity)

معمولاً اتفاقات نادر و عجیب برای همه جالب توجه است و آن را برای دیگران روایت می‌کنند. به همین دلیل این موضوع یعنی استثنا و شگفتی یکی از ارزش‌های خبری برای انتخاب یک رویداد به عنوان خبر است.به این خبر و اخبار ورزشی در باره اولین تصاویر

5ـ بزرگی و فراوانی، تعداد و مقدار (maghitude)

با توجه به این ارزش می‌توان استنباط کرد که هرگاه اتفاقی برای گروه و یا تعداد بیشتری از افراد رخ دهد قابلیت خبر شدن را دارد.

 6ـ مجاورت (جغرافیایی ـ معنوی) (proximity)

هر حادثه برای افرادی که در پیرامون آن رویداد زندگی می‌کنند دارای ارزش بیشتری می‌باشد. از همین روست که خبرنگاران یک رسانه معمولاً اخبار رویدادهایی را مخابره می‌کنند که مربوط به حوزه فعالیت آن رسانه باشد.یادتان باشد مجاورت فقط مادی و جغرافیایی نیست بلکه مجاورت معنوی هم باعث انتخاب خبر می‌شود. به عبارت دیگر برخی رویدادها به لحاظ معنوی برای گروهی از افراد جامعه مهم است. مثلاً هر خبری که مربوط به مسلمانان و یا ایرانیان سایر نقاط جهان باشد برای جامعه اسلامی ما دارای اهمیت است.

7ـ تازگی و نوبودن (Timelyness)

برای اینکه به اهمیت این ارزش خبری پی ببرید باید بدانید در دنیای مطبوعات اعتقاد بر این است که روزنامه مثل نوزادی است که در همان روز تولد جان می‌سپارد. پس خبرنگاری موفق است که خیلی زود تازه‌ترین اتفاق را شکار کند و هر چه سریع‌تر آن را به صورت خبر درآورد

اخبار ؟

1- خبر گزارش واقعیت هاست اما هر واقعیتی را نمی توان خبر نامید .

۲- اخبار ورزشی پیامی است که احتمال صدق و کذب در آن وجود دارد .

۳- خبر الزاما گزارش رویداد جاری ( تازه ) نیست .

۴- خبر رویدادی است که قرار است اتفاق یبفتد .

۵- رویدادی که برای یک نفر یا گروهی ' ارزش خبری ' دارد و برای دیگران ممکن است بی اهمیت باشد .

۶- اطلاعات مربوط به آنچه رخ داده است ، خبر نامیده می شود .

۷- خبر مجموعه ای از لغات و عبارات است که وقوع یا انجام کاری را اطلاع دهد .

۸- خبر گزارش یک رویداد است ، آنچه یک گزارشگر می نویسد خبر نامیده می شود .

۹- خبر شامل هر اندیشه و عمل واقعی است که برای عده کثیری از خوانندگان جالب است .

۱۰- خبر گزارش مناسب ، خلاصه و دقیق یک رویداد است نه خود رویداد .

۱۱- خبر نخستین گزارش از یک حادثه با معناست که مورد توجه عامه قرار می گیرد .

۱۲- خبر نقل ساده و خالص وقایع جاری است .

۱۳- اخبار ورزشی باید فورا پس از حادثه به جریان افتد ، برای عموم جالب باشد ، حاوی اطلاعات تازه باشد ، خنثی نباشد و ادراکات فرهنگی جوامع خاص خود را منعکس کند .